 |  |  | ||||
 | | | | | | |
 | ||
| | |
Een kort stukje geschiedenis
De oude Zuurdijkster Uiterdijks polder werd in 1729 bedijkt. De drooggekomen grond werd onder 11 boerderijen verdeeld. Er werd één nieuwe boerenbehuizing gebouwd. Door verdere landaanwinningen vervielen de oude zeeweringen tot z.g. slaperdijken. De nieuwe polders bereikte men via dijkgaten, die afgesloten konden worden bij hoge waterstanden. Deze doorgangen (coupures) zijn nog steeds op veel plaatsen in het landschap te zien, waaronder die aan de zuidzijde van de huidige boerderij Waterloo. De oude dijken zijn voor en groot deel verdwenen , afgegraven, omdat ze obstakels vormden voor een akkerbouwbedrijf. Veel sloten werden gedempt als gevolg van de ruilverkaveling. Men doet nu zijn best de huidige landschappelijke situatie zo veel mogelijk in stand te houden, dan wel te verbeteren.
Namen van boerderijen werden vaak gegeven naar een familie, een lokatie, een bijzondere gebeurtenis of plaats. De typerende naam Waterloo was al bekend voor de stormvloed van 1825. Er stond daar een boerenbehuizing die door de vloed geheel werd verwoest. De boerderij werd nieuw herbouwd en Waterloo genoemd (dit betekent “ plek onttrokken aan het water”). Er wordt wel eens gedacht dat die naam iets te maken zou kunnen hebben met de “slag bij Waterloo” in 1815, maar daar is niets van in aantekeningen of archieven terug te vinden.
De boerderij is in 1879 en 1917 herbouwd, de Rietema’s wonen hier al 3 generaties, vanaf 1914. “Wij zijn de derde generatie”, vertelt Menno, “toen ik twee jaar was ben ik hier gekomen en vanaf 1974 wonen we hier met het gezin. Mijn vader begon met een aantal paarden, pas na de oorlog kwam er een trekker (Marshallhulp). Er werden erwten en karwij verbouwd, koolzaad, vlas, gerst, tarwe, haver, van alles wat. Nu is het een eenzijdiger: tarwe, bieten, aardappels, uien, maar hoofdzakelijk tarwe, dat gebruikt wordt als voer voor de kuikens. Koolzaad zie je ook niet meer. Vroeger stond het land er vol mee, maar het brengt niet genoeg op en wordt daardoor haast niet meer verbouwd. De olie, incl. btw en accijns, is te duur in vergelijking met fossiele brandstof. Maar ja, het leven gaat door, de computer deed zijn intrede, combines, trekkers, alles is tegenwoordig voorzien van computers. Trekkers hebben verwarming, een radio en een leven zonder mobiele telefoon is al helemaal ondenkbaar geworden! Buiten dat is er eigenlijk niet zo heel veel veranderd, behalve het aantal regels en voorschriften!
“In 1983 zijn 2 bijschuren platgegooid. Daarvoor in de plaats kwam een nieuwe loods. In 1993 is de schuur t.b.v. de kuikenmesterij gebouwd. Deze is tijdelijk buiten bedrijf, maar wordt weer opgestart.” Over oude schuren en schuren/loodsen in het algemeen vertelt Arie: “natuurlijk zijn die originele oude schuren prachtig en horen in het landschap, maar tegenwoordig bedrijfsmatig lastig door de bouw, de vorm, de hoeken enz. Het materiaal wordt ook steeds groter zodat deuren moeten worden aangepast. Komt nog bij, dat het in stand houden van deze schuren bijna niet meer te bekostigen is, en men noodgedwongen uitwijkt naar nieuwe, ruime en makkelijker te onderhouden loodsen. Ja…, en nu houden we ons bezig met natuurbeheer!”
Natuurbeheer
“Het is eigenlijk begonnen n.a.v. een vergadering van “Wierde & Dijk”, de vereniging voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer noord-groningen. Vorig jaar was er ook al een stukje natuurbraak, ingezaaid, voor het merendeel phacelia, gras en een beetje bloemen. Op 1 januari 2010 is een nieuw subsidiestelsel in werking getreden, het SNL (Subsidiestelsel voor Natuur en Landschap). De vereniging heeft een aantal agrarische projecten opgezet met als doel de economische bedrijfsvoering en natuur- en landschapsbeheer te combineren. Als onderdeel hiervan kan o.a. een gesubsidieerd akkervogelproject worden aangevraagd, gericht op broedende akkervogels”.
“Het is een 6-jarig project. Het ingezaaide nu bloeiende gewas blijft staan, maar zal naar verwacht in de komende jaren minder kleurrijk zijn. De kans op uitzaai van met name de klaprozen is klein, doordat het zaad te laat rijp is. Het maaien gebeurt in 3 trappen: 1/3e deel wordt nooit gemaaid, 1/3 wordt twee keer gemaaid en 1/3 deel één keer. Zo ontstaat een laag gewas, een middengewas en een hooggewas, ter bevordering van de nestmogelijkheden en ook voedselbronnen voor akkervogels (veldleeuweriken, graspiepers, gele kwikstaarten, kwartels, kiekendieven), maar ook voor insecten, vlinders en andere op de akker levende kleine dieren”.
Sinds kort staat er een bordje langs het pad naar de boerderij, in verband met onderzoek naar natuurvriendelijk slootbeheer. Dat houdt in, dat oud riet blijft staan voor de rietvogels, een project van waterschap Noorderzijlvest en Wierde & Dijk. Ook wordt onderzoek gedaan naar de kwaliteit en leven ìn het water. Om de drie jaar wordt de sloot wel geschoond. Het is een goede en hoopvolle ontwikkeling vind ik, wij staan daar wel achter, er is immers al zo veel verdwenen.
Alles bij elkaar denk je nog wel eens hoe het vroeger was, het was hard werken, veel handwerk,………”maar ook veel leuke dingen” brengt Jannie in herinnering,” zo ging ik in de oogsttijd met koffie en spoelkommen naar het land en als de oogst binnen was bakte ik altijd traditiegetrouw een grote stapel pannenkoeken! Het leven op de boerderij is heerlijk, je bent heel veel buiten, bloemen en planten om je heen, je hebt je moestuin (met kleine kas), er is de drukte met de oogst, het inmaken/invriezen van de groenten uit de tuin, je bent altijd wel bezig, het verveelt nooit “.
Arie volgt de HBO-opleiding “agrarisch ondernemerschap” (HAS) in Leeuwarden, laatste jaar. “Makkelijker zal het er in de toekomst voor een boer wel niet op worden denk ik, maar ik hoop toch het bedrijf t.z.t. te kunnen voortzetten, want dat is wat ik ècht wil, je bent op het bedrijf grootgebracht, midden in de natuur, het zit nu eenmaal in je genen!”
Met Nettie loop ik nog even via het terrasje met bloemen en potplanten naar de moestuin. “Die doen we eigenlijk met z’n drieën, ik zorg voor de zaai en aanplant, mijn vader houdt hem schoon en mijn moeder zorgt voor de oogst”. We lopen naar de kleine kas, op de grond scharrelen een stuk of wat kwarteltjes rond. “Dat is mijn hobby, ze hebben dit jaar ook eitjes uitgebroed, de kleine kuikentjes heb ik apart in de schuur grootgebracht en verzorgd. Ze zijn nu ook al bijna volwassen, leuk hè?!”
Bij het tuinhekje nemen we afscheid….., tot ziens!!
Cobi
Met dank aan Menno en Jannie Rietema, Arie en Nettie
Literatuur:
Houwerzijl een dorp in de Marne,
Boerderijen in de Marne en hun bewoners,
deel 2 Gedenkboek Nijverheid 1991
