Verslag & foto's:
Cobi van den Nouweland

Zoals bijna alle dorpen had ook Houwerzijl al generaties lang een eigen smederij. Na het overlijden van zijn voorganger werd Sybolt Noorda in 1918 dorpssmid. Na de oorlog nam Sieger Posthuma (voor ingewijden Sieger “snoef”) het bedrijf over. Een smid was vroeger in de eerste plaats afhankelijk van werk voor de boeren (ijzeren banden voor wagenwielen, hoefijzers, paardenbitten en allerlei gebruiksartikelen)

In 1982 ging Sieger met pensioen en in 1989 werd het huis en smederij verkocht aan Martinus Buikema.Hierover vertelt hij zelf: ”Ik kom oorspronkelijk uit Ezinge, geboren en getogen, en werkte in die tijd bij de jachtbouw in Zoutkamp (ik reed dus dagelijks door Houwerzijl). In de Ommelander krant las ik dat de smederij te koop was. Ik vroeg mijn vriendin of ze wel in Houwerzijl zou willen wonen. Antwoord: “ja hoor, waarom niet?” De zondag daarna besloten we maar eens te gaan kijken, maar we waren niet de enige belangstellenden: er stonden wel tien man voor de deur!, ik wilde daar niet op wachten, dus we zijn toen maar doorgereden. De volgende ochtend heb ik de makelaar gebeld, dezelfde middag nog gaan kijken, en de dinsdag daarna was de koop gesloten! Ik heb het puur en alleen om de smederij gekocht. Het huis zelf was niet zo veel, geen warm water, geen douche, een piepklein keukentje met alleen een gootsteen en een kraantje, het dak en muren waren aan onderhoud toe, water- en elektriciteitsleidingen moesten worden vernieuwd en ga zo maar door, kortom, het heeft wel een jaar geduurd voor we er een beetje comfortabel in konden gaan wonen.

Nu kon ik dus pas echt aan smeden gaan denken. Als hobby ben ik toen een heel stel vuurkorven gaan maken. Dat sloeg aan en ze werden grif verkocht. Ik maakte er soms wel 6 à 7 per week! Toch wilde ik er geen doorlopende productie van maken, dat vond ik een beetje saai worden en bovendien tè arbeidsintensief. Ik werk 40 uur per week, het moest allemaal in mijn vrije tijd gebeuren, dus daar ben ik toen voorlopig mee gestopt. Natuurlijk maak ik nog regelmatig iets en ik krijg ook wel eens een opdracht, hekwerk, ornamenten e.d. en dat is leuk, zo blijf je bezig en dat is echt noodzakelijk om je vaardigheid op peil te houden. Om alleen van de smederij je beroep te maken, ervan te kunnen leven, is niet te doen, of je zou het moeten zoeken in renovatieopdrachten, werk voor kunstenaars of zo, maar dan nog…….?”

We maken een wandelingetje door de smederij. Je krijgt echt het gevoel in een klein museum beland te zijn, alsof de tijd heeft stilgestaan! Bijna alles staat/hangt er nog net zoals Sieger het achtergelaten heeft: het rijtje hoefijzers, de laatjes met allerlei metaalwaren, heel veel gereedschap, een prachtige oude poster, de enorme boormachine uit 1920 en natuurlijk de vuurplaats met alles wat daarbij hoort. In de deur achter het kapstokje met werkkleding, zijn nog de ingekraste initialen van boeren te zien waarvoor gewerkt werd. Een staaltje van creativiteit is ook het vernuftige systeem van aandrijfriemen voor verschillende machines op één elektromotor! Martinus vertelt hoe een vuur wordt opgebouwd op het luchtgat. Eenmaal brandend zorgt een constante luchtstroom ervoor dat het vuur goed op temperatuur komt en ook blijft (ca 1200 gr.C). “De kunst is nu om het ijzer zó te verhitten dat het bewerkt kan worden en dat moet je wel weten, het is een kwestie van gevoel en veel doen, als je niet goed oplet kan je het in een paar seconden zomaar verknoeien. Bij een ervaren smid heb ik nog een aanvullende cursus gevolgd om de fijne kneepjes van het vak goed onder de knie te krijgen. Dit zijn toch de mensen waar je het van moet hebben, die het nog kunnen doorgeven! Ik heb gehoord, dat er nu cursussen/opleidingen gestart zijn om dit handwerk in ieder geval voor de toekomst te bewaren”.

“Ach, wie weet, als ik wat ouder ben en wat meer vrije tijd krijg, begin ik misschien ook wel met het geven van workshops/cursussen, het zou toch eeuwig zonde zijn om dit mooie handwerk verloren te laten gaan!”

Met dank aan Martines.